IIoT là gì? Định nghĩa và ứng dụng của Internet vạn vật công nghiệp 2026

1. Khái niệm về IIoT là gì?

IIoT là viết tắt của “Industrial Internet of Things”, còn được gọi là “IIoT” hoặc “IoT công nghiệp”. IIoT đề cập đến sự kết nối và giao tiếp giữa các thiết bị công nghiệp thông qua internet và các mạng máy tính. IIoT là khái niệm mở rộng của Internet of Things (IoT) thông thường, tập trung vào các ứng dụng trong môi trường công nghiệp.

IIoT kết hợp công nghệ, dữ liệu và phần mềm để tạo ra các hệ thống thông minh, tự động hóa và liên kết trong môi trường công nghiệp. Nó cho phép việc thu thập và chia sẻ dữ liệu từ các thiết bị và cảm biến trong quy trình sản xuất, hệ thống vận hành và các hệ thống thông minh khác nhau.

Về lịch sử phát triển, IIoT xuất phát từ nền tảng IoT (Internet of Things) nhưng được thiết kế chuyên biệt cho bối cảnh công nghiệp – nơi yêu cầu cao về độ ổn định, bảo mật, khả năng mở rộng và độ chính xác. IIoT gắn chặt với làn sóng Công nghiệp 4.0, khi nhà máy không chỉ tự động hóa mà còn “biết suy nghĩ” thông qua dữ liệu, phân tích và trí tuệ nhân tạo. Từ đó, các mô hình như nhà máy thông minh, bảo trì dự đoán, quản lý năng lượng thông minh dần trở thành tiêu chuẩn mới trong sản xuất hiện đại.

2. Các thành phần chính của IIoT 

Thiết bị cảm biến và thiết bị thông minh: IIoT sử dụng các thiết bị cảm biến để thu thập dữ liệu từ môi trường và các thiết bị trong quy trình công nghiệp. Những thiết bị thông minh có khả năng giao tiếp và trao đổi dữ liệu qua mạng.

Kết nối mạng: IIoT sử dụng các mạng máy tính, bao gồm mạng Internet công cộng và mạng riêng ảo (VPN), để kết nối các thiết bị và hệ thống với nhau. Điều này cho phép truyền dữ liệu và điều khiển từ xa.

Phân tích dữ liệu: IIoT sử dụng công nghệ phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý và phân tích dữ liệu thu thập từ các thiết bị và cảm biến. Việc phân tích dữ liệu giúp hiểu và tối ưu hóa quy trình sản xuất, dự báo sự cố và cung cấp thông tin quan trọng để đưa ra quyết định.

Hệ thống điều khiển và tự động hóa: IIoT cho phép việc điều khiển và tự động hóa các quy trình công nghiệp. Từ việc giám sát và điều khiển từ xa đến tự động hóa hoàn toàn, IIoT cung cấp các giải pháp để nâng cao hiệu suất và hiệu quả sản xuất.

3. So sánh sự khác biệt giữa IIoT và IoT

Trên thực tế, IIoT và IoT thường dễ bị nhầm lẫn vì cùng dựa trên nền tảng kết nối thiết bị và dữ liệu. Tuy nhiên, hai khái niệm này được phát triển cho những mục tiêu và bối cảnh sử dụng hoàn toàn khác nhau. Nếu IoT tập trung vào trải nghiệm người dùng và tiện ích đời sống, thì IIoT hướng đến hiệu quả vận hành, độ chính xác và độ tin cậy trong môi trường công nghiệp. Bảng so sánh dưới đây sẽ làm rõ những khác biệt cốt lõi giữa IIoT và IoT:

Tiêu chí	IoT (Internet of Things)	IIoT (Industrial Internet of Things)
Mục tiêu chính	Nâng cao tiện ích và trải nghiệm người dùng	Tối ưu vận hành, năng suất và hiệu quả sản xuất
Môi trường ứng dụng	Gia đình, văn phòng, đời sống cá nhân	Nhà máy, khu công nghiệp, hệ thống sản xuất
Đối tượng sử dụng	Người tiêu dùng cá nhân	Doanh nghiệp, kỹ sư, nhà quản lý vận hành
Thiết bị	Thiết bị thông minh gia dụng, wearable	Máy móc công nghiệp, dây chuyền, cảm biến chuyên dụng
Yêu cầu độ ổn định	Trung bình	Rất cao, vận hành liên tục 24/7
Mức độ chính xác dữ liệu	Tương đối	Cao, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất
Khả năng mở rộng	Giới hạn	Mở rộng lớn, kết nối hàng nghìn thiết bị
Bảo mật	Mức cơ bản	Bảo mật nghiêm ngặt, đa tầng
Giá trị mang lại	Tiện lợi, tiết kiệm thời gian	Giảm chi phí, tăng năng suất, giảm rủi ro

Nhìn vào bảng trên có thể thấy, IIoT không chỉ là IoT “phiên bản nâng cấp”, mà là một hệ sinh thái công nghệ được thiết kế riêng cho sản xuất và công nghiệp, nơi mỗi quyết định đều dựa trên dữ liệu chính xác và khả năng vận hành bền vững lâu dài.

4. 5 Yếu tố quan trọng không thể thiếu để kích hoạt IIoT?

Để kích hoạt và triển khai IIoT trong môi trường công nghiệp, có năm yếu tố quan trọng không thể thiếu:

• Thiết bị kết nối và cảm biến

IIoT đòi hỏi sự hiện diện của các thiết bị kết nối và cảm biến để thu thập dữ liệu từ các máy móc, quy trình và môi trường sản xuất. Các thiết bị này có khả năng giao tiếp thông qua các giao thức mạng như Wi-Fi, Bluetooth, Ethernet, hay các giao thức công nghiệp như Modbus, Profibus, OPC-UA. Chúng thu thập dữ liệu về nhiệt độ, áp suất, độ rung, mức độ, v.v., và gửi nó đến hệ thống IIoT để được xử lý và phân tích.

• Mạng kết nối

IIoT yêu cầu mạng kết nối để truyền dữ liệu giữa các thiết bị và hệ thống. Đối với môi trường công nghiệp, mạng có thể là mạng dây cứng như Ethernet hoặc mạng không dây như Wi-Fi hoặc các mạng riêng ảo (VPN) để đảm bảo an toàn và bảo mật. Mạng kết nối cần có băng thông đủ và độ ổn định cao để đảm bảo truyền dữ liệu liên tục và chính xác.

• Nền tảng phần mềm IIoT 

Đây là hệ thống phần mềm quản lý và xử lý dữ liệu IIoT. Nền tảng phần mềm IIoT phải có khả năng thu thập, lưu trữ và phân tích dữ liệu từ các thiết bị và cảm biến. Nó cũng cung cấp các công cụ để hiển thị dữ liệu, giám sát và điều khiển các quy trình công nghiệp, và tạo ra báo cáo và thông báo. Các nền tảng phần mềm IIoT thường tích hợp các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, machine learning và big data để phân tích dữ liệu và tạo ra thông tin hữu ích.

• Bảo mật và an ninh 

IIoT đặt ra những thách thức đối với bảo mật và an ninh. Vì dữ liệu quan trọng và quy trình công nghiệp có thể bị tác động, hệ thống IIoT cần có các biện pháp bảo mật và an ninh mạnh mẽ. Điều này bao gồm xác thực và ủy quyền, mã hóa dữ liệu, giám sát và phát hiện xâm nhập, và các biện pháp bảo vệ khác để đảm bảo rằng dữ liệu và hệ thống IIoT không bị xâm phạm.

• Quản lý dữ liệu và tích hợp hệ thống 

IIoT thường được triển khai trong môi trường công nghiệp phức tạp với nhiều hệ thống và thiết bị khác nhau. Để kích hoạt IIoT, cần có khả năng quản lý dữ liệu từ các nguồn khác nhau và tích hợp với các hệ thống sẵn có. Điều này đòi hỏi khả năng tương thích và tích hợp với các hệ thống SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition), ERP (Enterprise Resource Planning), MES (Manufacturing Execution System), và các hệ thống quản lý công nghiệp khác.

5. Ứng dụng thực tiễn của IIoT trong công nghiệp sản xuất

IIoT có nhiều ứng dụng quan trọng và tiềm năng đối với doanh nghiệp sản xuất. Dưới đây là một số ứng dụng chi tiết của IIoT trong lĩnh vực này:

• Giám sát và điều khiển quy trình sản xuất

IIoT cho phép theo dõi và kiểm soát các quy trình sản xuất từ xa. Các thiết bị cảm biến và thiết bị thông minh thu thập dữ liệu về nhiệt độ, áp suất, độ rung, chất lượng sản phẩm và các thông số quan trọng khác. Thông qua mạng kết nối, dữ liệu được truyền đến hệ thống IIoT để phân tích và đưa ra quyết định điều khiển tự động. Điều này giúp tối ưu hóa quy trình, giảm lãng phí và tăng cường chất lượng sản phẩm.

• Bảo trì dự đoán và quản lý tài sản

IIoT cung cấp khả năng dự đoán sự cố và bảo trì dự đoán cho các thiết bị và máy móc trong môi trường sản xuất. Thông qua việc giám sát và phân tích trạng thái hoạt động của các thiết bị, IIoT có thể xác định các dấu hiệu sớm của sự cố và đưa ra lời khuyên về bảo trì định kỳ. Điều này giúp giảm thiểu thời gian dừng máy không mong muốn và tăng tuổi thọ của tài sản.

• Tăng cường an toàn lao động

IIoT có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường an toàn lao động trong môi trường sản xuất. Các cảm biến và thiết bị kết nối theo dõi môi trường làm việc và phát hiện các nguy cơ và rủi ro tiềm ẩn. IIoT cung cấp cảnh báo tức thì và thông báo đến nhân viên và quản lý trong trường hợp xảy ra sự cố hoặc tình huống nguy hiểm. Điều này giúp giảm nguy cơ tai nạn lao động và cải thiện điều kiện làm việc.

• Tối ưu hóa quản lý hàng tồn kho

IIoT có thể giúp tối ưu hóa quản lý hàng tồn kho trong quy trình sản xuất. Các thiết bị kết nối và cảm biến có thể cung cấp thông tin liên tục về mức tồn kho, vị trí và tình trạng của các sản phẩm. Điều này giúp giảm thiểu lượng hàng tồn kho không cần thiết, tăng tính linh hoạt trong quy trình sản xuất và đảm bảo sẵn có đủ số lượng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

• Tăng cường quy trình kiểm tra chất lượng 

IIoT có thể cải thiện quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm. Các cảm biến và thiết bị kết nối có thể giám sát các thông số chất lượng và các chỉ số quan trọng khác để đảm bảo rằng sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng được quy định. Thông qua việc thu thập dữ liệu và phân tích, IIoT có thể phát hiện lỗi và vấn đề chất lượng sớm, từ đó giúp điều chỉnh quy trình sản xuất và tăng cường chất lượng sản phẩm.

• Kết nối thu thập dữ liệu giữa các phần mềm 

IIoT cho phép kết nối  và thu thập dữ liệu về nhu cầu và yêu cầu cụ thể của khách hàng, dựa vào đó doanh nghiệp có thể tùy chỉnh sản phẩm và điều chỉnh quy trình sản xuất của mình để đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Điều này giúp tăng tính linh hoạt và sự tương tác với khách hàng, đồng thời cung cấp một lợi thế cạnh tranh trong thị trường.

Những ứng dụng này chỉ là một số ví dụ và IIoT còn có thể được áp dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp sản xuất, tùy thuộc vào ngành công nghiệp và mục tiêu cụ thể của doanh nghiệp.

6. Những thức thách mà các doanh nghiệp sản xuất thường gặp phải khi ứng dụng IIoT cho nhà máy 

Dù IIoT mang lại nhiều lợi ích rõ rệt cho nhà máy thông minh, quá trình triển khai trong thực tế lại không hề đơn giản. Nhiều doanh nghiệp sản xuất gặp khó khăn không nằm ở công nghệ lõi, mà ở sự sẵn sàng về hạ tầng, con người và cách tổ chức vận hành. Dưới đây là những thách thức phổ biến mà doanh nghiệp thường đối mặt khi ứng dụng IIoT vào nhà máy:

• Hạ tầng máy móc cũ, khó kết nối: Nhiều nhà máy vẫn sử dụng thiết bị đời cũ, không hỗ trợ cảm biến hoặc giao thức kết nối hiện đại, khiến việc tích hợp IIoT tốn kém và phức tạp.
• Chi phí đầu tư ban đầu cao: Doanh nghiệp phải đầu tư đồng thời vào cảm biến, mạng công nghiệp, nền tảng dữ liệu, phần mềm phân tích và bảo mật, trong khi hiệu quả thường chỉ thấy rõ sau một thời gian vận hành.
• Thiếu nhân sự am hiểu IIoT và dữ liệu: Việc vận hành IIoT đòi hỏi kỹ sư hiểu cả sản xuất lẫn CNTT, phân tích dữ liệu – nguồn nhân lực này hiện vẫn còn khan hiếm.
• Dữ liệu phân tán, khó chuẩn hóa: Dữ liệu đến từ nhiều máy, nhiều hệ thống khác nhau nhưng không có chuẩn chung, gây khó khăn cho việc tổng hợp và phân tích giá trị.
• Rủi ro về an ninh – an toàn thông tin: Khi máy móc được kết nối Internet, nguy cơ tấn công mạng, gián đoạn sản xuất hoặc rò rỉ dữ liệu kỹ thuật tăng lên đáng kể.
• Khó chứng minh hiệu quả trong ngắn hạn: Nếu không xác định rõ bài toán cần giải quyết (bảo trì, chất lượng, năng suất…), dự án IIoT dễ rơi vào tình trạng “có dữ liệu nhưng không tạo ra giá trị”.

7. Giải pháp IIoT của VTI Solutions – Nền tảng tối ưu hệ thống điều hành sản xuất toàn diện

Trong bối cảnh doanh nghiệp sản xuất phải đối mặt với áp lực tăng năng suất – kiểm soát chi phí – đảm bảo chất lượng – vận hành liên tục, IIoT không còn là xu hướng thử nghiệm mà đã trở thành nền tảng cốt lõi của nhà máy hiện đại. Giải pháp IIoT của VTI Solutions được thiết kế để kết nối dữ liệu từ máy móc, con người và hệ thống, giúp doanh nghiệp điều hành sản xuất dựa trên dữ liệu thời gian thực, thay vì kinh nghiệm rời rạc.

IoT x Hệ thống quản lý thực thi sản xuất (MES)

Giải pháp IIoT của VTI Solutions cho phép giám sát toàn bộ hoạt động sản xuất theo thời gian thực, từ từng máy đến từng công đoạn. Doanh nghiệp có thể:

• Theo dõi sản lượng theo máy, theo công đoạn

• Tính toán OEE chính xác cho từng thiết bị

• Thiết lập interlock máy, ngăn thao tác sai, giảm rủi ro vận hành
  Nhờ đó, ban quản lý nắm được bức tranh thực tế của xưởng sản xuất, kịp thời điều chỉnh khi có bất thường.

IIoT x Hệ thống quản lý kho

IIoT giúp kho vận chuyển từ quản lý thủ công sang vận hành bán tự động và tự động:

• Xuất/nhập kho tự động bằng RFID

• Pick to Light kết hợp băng chuyền, robot cánh tay giúp tìm – lấy hàng nhanh

• Kệ rack tự động tích hợp robot nâng/hạ/cất/lấy

• Kết nối AMR cho vận hành kho tự động
  Giải pháp giúp giảm sai sót, rút ngắn thời gian xử lý và tối ưu luồng vật tư trong toàn nhà máy.

IIoT x Hệ thống bảo trì – bảo dưỡng

Thay vì bảo trì định kỳ mang tính bị động, IIoT cho phép doanh nghiệp chuyển sang bảo trì dự đoán:

• Theo dõi hiệu suất và trạng thái máy theo thời gian thực

• Thống kê thời gian chạy – dừng – lỗi

• Thu thập dữ liệu vận hành như nhiệt độ, vòng quay, độ rung…

• Dự đoán hỏng hóc dựa trên dữ liệu thực tế. Nhờ đó, doanh nghiệp giảm downtime, kéo dài tuổi thọ thiết bị và chủ động kế hoạch bảo trì.

IIoT x Hệ thống quản lý chất lượng

IIoT hỗ trợ số hóa toàn bộ dữ liệu QC:

• Thống kê kết quả kiểm tra chất lượng theo từng máy, từng công đoạn

• Rút ngắn thời gian thao tác QC

• Đảm bảo kết quả đo lường chính xác và nhất quán. Giải pháp giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng ngay trong quá trình sản xuất, thay vì xử lý hậu quả sau cùng.

IIoT x Hệ thống quản lý năng lượng

Thông qua dữ liệu thu thập từ thiết bị, IIoT giúp doanh nghiệp:

• Theo dõi tiêu thụ năng lượng theo máy, theo công đoạn

• Phát hiện điểm tiêu hao bất thường

• Tối ưu sử dụng năng lượng dựa trên dữ liệu thực tế. Đây là nền tảng quan trọng để giảm chi phí vận hành và hướng tới sản xuất bền vững.

Giải pháp IIoT của VTI Solutions không triển khai rời rạc từng phần, mà được xây dựng theo tư duy kết nối – tích hợp – mở rộng, giúp doanh nghiệp từng bước tiến tới nhà máy thông minh, nơi mọi quyết định được dẫn dắt bởi dữ liệu.

IIoT của VTI Solutions – Biến dữ liệu sản xuất thành lợi thế cạnh tranh thực sự cho doanh nghiệp.

Nhận tư vấn miễn phí

5432100/5 - (0 bình chọn)